051-38769143
kamaan.club.co@gmail.com
ساعت کاری: 9 الی 20

​کالج کــــــــــــمان

آموزش فارکس انواع سوآپ معاملاتی چیست؟

انواع قراردادهای  معاملاتی  سوآپ چیست؟

دارایی  اصلی  سوآپ می‌تواند نرخ ارز، نرخ بهره، سهام، کالا و… باشد.

سوآپ نرخ بهره 

در سوآپ نرخ بهره، طرفین قرارداد مبالغ بهره را طبق ارز مشابه معاوضه می‌نمایند. در این مدل از سوآپ مبلغ اسمی قرارداد برای دو طرف قرارداد یکی بوده و تسویه به شکل خالص انجام میشود. در سوآپ نرخ بهره دو حالت ممکن است:  در حالت اول، دو طرف قرارداد مبالغ بهره را طبق بهره متغیر پرداخت می‌کنند. اما در حالت دوم، یکی از طرفین قرارداد طبق بهره ثابت و دیگری طبق بهره متغیر پرداخت می‌نماید. برخلاف سوآپ ارزی که پرداخت بهره ثابت برای دو طرفین قرارداد ممکن بود، در مورد سوآپ نرخ بهره این حالتی بی‌معنی  می باشد چون با یکسان بودن ارز، این حالت باعث مبادله جریان‌های نقدی  یکسان خواهد شد.واینکه ، در سوآپ نرخ بهره احتیاجی  به مبادله مبلغ اسمی قرارداد در تاریخ انعقاد و اختتام سوآپ نیست، چون با ارز یکسان در ارتباطیم  در نظر بگیرید یک شرکت از بانک وام گرفته است و نرخ آن طبق  لایبور به  اضافه درصد ثابتی است، ازطرفی چون نرخ لایبور متغیر است، شرکت برای پوشاندن ریسک خود، قرارداد سواپ با بانک دیگری می‌ بندد که در بازار سواپ فعال است و براساس  آن قرارداد، مبالغ ثابتی را پرداخت و نرخ لایبور را دریافت می‌کند، در این مثال شرکت مدنظر از یک‌طرف با بانکی که وام گرفته روبرو است  و از طرف دیگر با بانکی که در بازار سواپ فعال است، اما برآیند کلی این دو، این میباشت که نرخ لایبور را مستقیماً از یکی از بانک‌ها دریافت و به دیگری پرداخت می‌کند، درحقیقت ریسک تغییرات نرخ لایبور را پوشش داده و پرداخت‌هایش را در دو طرف به پرداخت‌های ثابت تبدیل می‌کند.

سوآپ سهام 

در سوآپ سهام، طرفین قرارداد مبالغی را برطبق بازده سهام یا شاخص سهام معاوضه می‌ کنند. سواپ سهام به‌ شکلی طراحی‌شده که علاوه بر بازده حاصل از سود نقدی، بازده ناشی از منفعت سرمایه‌ای  را  در بربگیرید. سوآپ سهام اغلب به وسیله مدیران پرتفوی استفاده میشود. قراردادی را در نظر بگیرید که درازای دریافت مبلغی ثابت، بازده شاخص s&p500 پرداخت شود، منظور از بازده نیز تغییرات شاخص مورد نظر در بازه‌ی زمانی مشخص است، روشن است که هردو نرخ در مبلغ ثابت قرارداد ضرب شده و جریانات نقدی پرداختی و دریافتی را بدست میارد.

سوآپ ارزی 

در سوآپ ارزی، طرفین قرارداد مبالغ بهره را برطبق ارزهای متفاوت معاوضه می‌کنند. این شیوه به طرفین معامله کمک می‌کند تا در مقابل ریسک نوسانات نرخ ارز مقاوم‌تر بوده و آن را بهتر مدیریت کنند. در ۱۹۹۰، رایج ترین شکل سواپ، سواپ ارز ثابت- ثابت  بود که به‌ شکل سواپ Plain Vanilla (رایج‌ترین نوع سوآپ) شناخته می‌شد. طبق این سوآپ ارز، گردش نقدینگی سواپ طبق گردش نقدینگی آتی دو ارز متفاوت است  که شامل مبادله میان دو طرف معامله نرخ ثابت بهره در یک نرخ ارز در معاوضه با نرخ ثابت بهره در نرخ ارز دیگری است. درحقیقت شرکت A متعهد به پرداخت نرخی ثابت طبق یک نوع ارز و شرکت B متعهد به پرداخت نرخی ثابت طبق ارزی دیگر است. یک‌شکل معمول دیگر از سواپ، سواپ ارزی ثابت-شناور است. براساس این قرارداد،‌ یکی از جریان‌های پرداخت در نرخ ثابت‌ یک ارز قرارگرفته، در حالی‌که جریان پرداخت دیگر، طبق نرخ شناور ارز دیگر قرار می‌گیرد. درحقیقت، شرکت A متعهد به پرداخت نرخ ثابتی طبق یک نوع ارز و شرکت B متهد به پرداخت نرخی شناور بر اساس ارزی مختلف است. نوع دیگر از انواع سواپ، سواپ ارز شناور-شناور  است. در این حالت هر دو طرف جریان پرداختی طبق نرخ‌های شناور ارزهای مورد قرارداد است. درحقیقت، شرکت A متعهد به پرداخت نرخ شناوری طبق یک نوع ارز و شرکت B نیز متعهد به پرداخت نرخی شناور طبق ارزی دیگر است. نوع دیگر از سواپ ارز که خیلی شایع و معمول است، سواپ ارز غیرهمسان است و آن توافقی است برای سواپ نرخ بهره ثابت در‌ یک ارز، با نرخ بهره متغیر در‌ یک ارز دیگر.

این مطلب را حتما بخوانید:  سوآپ چیست؟

سوآپ نرخ بازده کل 

روش دیگر انجام سواپ ، سواپ نرخ بازده کل است  که در آن، طرفین معامله، یک دارایی را به شکل دارایی پایه یا معیار انتخاب کرده و قبول می کنند که یکی از طرفین بهره متعلق به آن دارایی پایه و هر نوع افزایش یا کاهش ارزش آن دارائی را مالک شود  و طرف مقابل نیز وجوه ثابت یا شناوری را از طرف مقابل دریافت کند که بطور معمول هیچ‌ارتباطی با دریافتی‌های طرف اول ندارد. درواقع ، این نوع سواپ ، به طرف دوم این اختیار می دهد تا دارائی‌اش را در مقابل نوسان‌های ارزش، پوشش دهد و طرف اول  می‌تواند بدون اینکه دارائی را وارد ترازنامه‌اش کند ، از منافع  اقتصادی آن بهره‌مند شود. بدین صورت، سواپ بازده کل، دو کارکرد اصلی دارد؛ اولی کاهش ریسک اعتباری دارایی پایه از راه انتقال بازده کل به خریداران سواپ و دومی کاهش ریسک بازار دارایی پایه فروشنده سواپ از راه جبران زیان کاهش ارزش دارائی پایه توسط خریدار سواپ . به علاوه این ، منافع زیادی هم در استفاده از این نوع سواپ به‌جای خرید دارایی پایه برای سرمایه‌گذار می باشد ؛ اول آنکه نیازنیست خریدار سواپ شخصاً درمورد تأمین مالی خرید دارائی پایه اقدام کند؛ در عوض مبلغی را به فروشنده سواپ درازای دریافت بازده کل ناشی از دارائی پایه می‌پردازد. دوم آنکه خریدار سواپ می‌تواند از بهترین اقدام فروشنده سوآپ در تهیه دارائی پایه  سود ببرد، سوم آنکه خریدار سواپ در معرض همان میزان خطر اقتصادی ناشی از یک سبد متنوع از دارائی‌ها در یک معامله سواپ است که در معامله‌های بازار نقدی کسب می شود . به این صورت سواپ بازده کل نسبت به بازار نقد، ابزار خیلی  کاربردی تری خواهد بود. چهارم آنکه خریدار سواپ، در خرید یک دارائی هم‌زمان با ریسک اعتباری همچون اوراق قرضه شرکتی در بازار مواجه با مشکل است و از طرف دیگر در برابر دریافت بازده کل دارایی پایه در معرض دو ریسک اعتباری یا نکول فروشنده سواپ و ریسک تغییر نرخ سود قرار می‌گیرد.

سواپ نکول اعتباری 

با وجود اینکه مؤسسات مالی، در خطر ریسک عدم بازپرداخت اقساط وام‌های مشتریان خود قرار دارند، به جهت  صیانت از دارائی خود و مصونیت از ریسک عدم پرداخت اقساط وام از طرف مشتریان، از مکانیزم سواپ نکول اعتباری استفاده می‌کنند. مطابق این ساز و کار حقوقی – مالی، مؤسسات مذکوردر طی یک قراردادی در جایگاه خریدار سواپ قرارگرفته و با فروشنده سواپ که اغلب یک مؤسسه بیمه‌ای است توافق می‌کنند تا در سررسیدهای مشخصی ، مبلغی معینی را به فروشنده پرداخت کنند و همچنین ، فروشنده نیز تعهد می کند که در صورت عدم پرداخت اقساط مشتریان به موسسه مالی، وی در راستای اجرای قرارداد نکول اعتباری در سقف تعهدی که به موجب این قرارداد پذیرفته، معادل آنچه که مشتری موسسه نپرداخته است، جبران کند. در  این نوع سواپ، طرف خریدار، اجرتی را به شکل دوره‌ای به طرف فروشنده در مقابل تعهد وی به پرداخت مبلغ معینی در آینده و در صورت بروز حادثه‌ای موردتوافق (مانند نکول)، پرداخت می‌کند. این قرارداد، مانند بیمه است که  درطی آن، صاحبان دارائی‌ها آن‌ها را درازای مبلغی بشکل دوره‌ای بیمه می‌کنند. تفاوت مهم بین «سواپ نکول اعتباری» و «سواپ نرخ بازده کل» در این است که سوآپ نکول اعتباری از دارائی، در مقابل بروز یک اتفاق خاص، محافظت می‌کند؛ در حالی‌که سواپ نرخ بازده کل از دارائی، در برابر کاهش ارزش احتمالی آینده آن حفاظت می‌کند. ، در حالی‌که اولی به شکل ابزار مشتقه اعتباری است، دومی هیچ‌گاه به شکل یک مشتقه اعتباری مطرح نمی‌باشد.

سوآپ کالا  و سایر انواع سوآپ

هماننذ آنچه در مورد سواپ ارزی، سواپ نرخ بهره و سواپ سهام بیان شد می‌توان بر روی کالاها و هر چیز دیگری با نتایج تصادفی که شرکت‌ها، نهادهای مالی و یا اشخاص با آن روبرو هستند، قرارداد سواپ تعریف نمود.  سواپ کالا خیلی رایج است. به عنوان مثال، شرکت‌های هواپیمایی برای خرید سوخت موردنیاز خود در آینده وارد قرارداد سو‌آپ می‌شوند. طی قرارداد مورد نظر آن‌ها مبالغ ثابتی را به طرف مقابل سواپ پرداخت کرده و در عوض، طرف مقابل هم مبالغی را بر مبنای قیمت سوخت به آن‌ها می‌پردازد. و همچنین از سواپ جهت تثبیت قیمت طلا، فلزات گران‌بها و یا گاز طبیعی نیز خیلی رایج است. هدف از این قراردادها تثبیت قیمت خرید یا فروش کالاهای مورد نظر است.  اضافه بر این ، می‌توان قراردادهای سواپ را برای کالاهای غیرقابل ذخیره‌سازی نظیر برق و با آب و هوا نیز استفاده کرد. در مورد سواپ آب و هوا، مبالغ پرداختی طبق  معیار خاصی از سنجش آب و هوا همچون میزان بارش، دما و یا خسارت‌های ناشی از تغییرات آب و هوایی پرداخت می‌شود. قراردادهای سوآپ یا معاوضه نفتی، از نمونه قراردادهای معاوضه کالاست. درحقیقت  معمول ترین  نوع قراردادهای معاوضه کالا، قرارداد سواپ نفتی است. ایران به لحاظ موقعیت استراتژیکی و دسترسی به آبراه‌های بین‌المللی و خطوط لوله خیلی  گسترده نفتی، شرایط  ویژه‌ای برای سواپ نفت و فرآورده‌های نفتی کشورهای آسیای میانه دارد.

 

جهت شرکت در دوره آموزش فارکس لطفا اینجا را کلیک کنید